DE ZAAK LEGIO LEASE 05-04-2003
De Stichting Leaseverlies en de Consumentenbond slepen Dexia voor het gerecht met een dagvaarding van 42 pagina´s.

Frank van Hoorn

Legio Lease, dochterbedrijf van Dexia Bank Nederland, heet zich schuldig gemaakt aan ontoelaatbare verkoopmethoden en misleidende reclame. Dat zeggen de Stichting Leaseverlies en de Consumentenbond in de dagvaarding die zij tegen de bank hebben uitgebracht. Deze dagvaarding is in het bezit van Elsevier.

Leaseverlies vertegenwoordigt 65 duizend klagers die tussen januari 1995 en mei 2002 belegden via Legio Lease. De rechtszaak dient als basis voor schadeclaims die in theorie al miljarden euro´s bedrage. William Schonewille, werkzaam bij het Haagse kantoor Barents & Krans, is de advocaat van Leaseverlies.

Het debacle Legio Lease lokt een reeks andere processen uit. Zo overweegt het Frans-Belgische Dexia om Aegon aan te klagen. Dexia kocht in 2000 van deze verzekeraar de Nederlandse bank Labouchere met inbegrip van Legio Lease en probeert de koop nu terug te draaien. Ook overweegt de bank de bestuurders van de Stichting Leaseverlies aansprakelijk te stellen voor schade aan haar imago. “Onze naam wordt voortdurend besmeurd”, zei Dexia-bestuursvoorzitter Dirk Bruneel in Het Financiele Dagblad van 24 maart.

Het basisprincipe van de verschillende Legio Lease-producten, met klinkende namen als WinstVerDrieDubbelaar en Condor Plan, was identiek. Klanten leenden geld bij Legio Lease tegen een hoge, maandelijkse rente (slechts bij een paar varianten loste de klanten ook af). Die rente was tot 2001 (deels) fiscaal aftrekbaar. Het geleende geld werd door Legio Lease belegd in aandelen van een beperkt aantal beursfondsen, waarvan het de bedoeling was dat ze flink in waarde gingen stijgen. Als dit inderdaad gebeurde, kon de lening aan het einde van het leasecontract van drie jaar worden afbetaald met het geld dat de aandelen bij verkopen opleverden. De winst was voor de klant. Maar zouden de aandelen in waarde dalen, dan ontstond een restschuld die klanten in één keer aan Legio Lease moesten betalen. De malaise op de beurs leidde tot het zwartste scenario: veel klanten moeten fors bijbetalen.

Leaseverlies, de Consumenten en hun leden komen in verzet. Zij proberen via de rechter van hun schulden bij Dexia af te komen. De dagvaarding concentreert zich op twee zaken: verkoopmethoden en reclame.

Om met het eerste te beginnen: Leaseverlies en de Consumentenbond hebben problemen met de manier waarop Legio Lease producten aan de man bracht. “De verkoopmethode van de door Legio Lease aangeboden aandelenproducten is agressief te noemen,” stelt de dagvaarding. Potentiele klanten werden door Legio Lease stelselmatig per telefoon (bij voorkeur onder etenstijd) en direct mailing benaderd. Bovendien bleef het bedrijf doorbellen tot de potentiële klant uiteindelijk maar toegaf en zich een contract liet toesturen, zeggen de klagers. Daarna werd telefonische druk uitgeoefend om het contract getekend retour te krijgen. “Ook hebben Stichting Leaseverlies en Consumentenbond talloze verhalen bereikt van potentiële effectenlease-contractanten die bezoek kregen van verkoper die “even langskwamen” om het contract getekend te krijgen”.

Een effecteninstelling als Legio lease mag potentiële klanten alleen telefonisch benaderen als die daarmee schriftelijk of elektronisch hebben ingestemd (verbod op cold calling). Dat staat in de Nadere Regeling Toezicht Effectenverkeer 1999, die inmiddels is vervangen door een nieuwe regeling. In deze rechtszaak draait het nog om de tekst uit 1999.

In de Nadere Regeling Toezicht Effectenverkeer 1999 is de ´zorgplicht´ opgenomen. Belangrijk onderdeel is de ken-je-klantregel: de effecteninstelling moet op de hoogte zijn van diens financiele positie, beleggingsdoelstellingen. Omdat Legio Lease zich richtte op een onervaren groep beleggers met weinig eigen vermogen, had het bedrijf voorzichtigheid moeten betrachten, vinden de klagers. Maar: “Op geen enkel moment heeft Legio Lease informatie gevraagd over de persoonlijke (financiele) situatie van de effectenlease-contractant.”

De Consumentenbond en Leaseverlies stellen zich niet alleen teweer tegen deze verkoopmethoden, maar ook tegen misleidende reclame van Legio Lease. Legio Lease nam in advertentie- en foldermateriaal volgens de klagers alleen algemene waarschuwingen op, zoals ´de waarde van uw belegging kan fluctueren.´ De klagers vinden dat het materiaal een onjuist en onvolledig beeld schetst van de daadwerkelijke risico´s. Want naast het gewonen beleggingsrisico stonden de Legio Lease-klanten bloot aan een extra gevaar: als de aandelen in waarde daalden, konden ze opgescheept raken met een fikse restschuld.

De klagende partijen vinden dat klanten ook zijn misleid over een aantal andere ´risicoverhogende constructies.´In diverse Legio Lease-producten werden aandelen gekocht op drie verschillende momenten. Dat gebeurde elke keer tegen de koers van de aandelen van het moment dat het leasecontract werd afgesloten. ´De indruk wordt slechts gewerkt dat deze constructie winstverhogend werkt, hetgeen kennelijk onjuist is. Ook een eventueel koersverlies wordt immers verveelvoudigd,´ zegt de dagvaarding.

Leaseverlies en de Consumentenbond wijzen ook op gebrek aan informatie over de risico´s van beperkte spreiding. Bij Legio Lease-producten belegde de klant slechts in één, drie of vijf beursfondsen, die bovendien vaak in dezelfde sector opereren. Daarbij kon de effectenportefeuille niet worden aangepast aan actuele omstandigheden. Van dat risico werd door Legio Lease op geen enkel moment melding gemaakt, stellen de klagers.

Zij hebben grote moeite met het ´versluierend taalgebruik´van Legio Lease.”ZO is in de overeenkomst voor de WinstVerDrieDubbelaar bijvoorbeeld bepaald dat ´winst en andere koersverschillen´ voor rekening van de lessee (…) komen. Welbewust wordt daar de term verlies niet genoemd, maar gekozen voor de – feitelijk niet voor de hand liggende – term ándere koersverschillen.´ Ook de productnamen ontsnappen niet aan kritiek in de dagvaarding. Over de WinstVerDrieDubbelaar: “Het product had (…) evengoed ´VerliesVerDrieDubbelaar´kunnen heten.

Hoewel de stelling niet in het reclamemateriaal van alle producten voorkomt, schreef Legio Lease geregeld dat klanten, desondanks een wat hogere rente, beter zijn dan doe-het-zelvers bij een bank omdat zij geen aandelen en verkoopkosten en bewaarloon betalen. Volgens deklagers is deze stelling onjuist. “Op grond van het bovenstaande (een berekening – FvH) moet worden geconcludeerd dat het niet in rekening brengen van de door Legio Lease genoemde kosten, een totale extra renteopslag van maximaal0,403 procent kan rechtvaardigen (…). De effectenlease-contractant (zal)alleen goedkoper uit zijn als de rentelasten lager zijn dan 6,55 procent.” Legio Lease liet e deelnemende klanten rentes van 12,1 tot 16,9 procent betalen.

De klagers hebben reclamemateriaal van 29 Legio Lease-producten lukte dat niet. Toch komen zij tot de conclusie dat in alle folders de volgende of een vergelijkbare passage voorkwam: “Na de looptijd van drie jaar bent u niet verplicht uw aandelen te verkopen. Mochten uw aandelen onverhoopt minder waard zijn geworden, dan zou u het verschil moeten bijbetalen. Maar u hoeft u aandelen dan niet te verkopen, want u krijgt van ons de garantie dat u uw contract altijd kunt verlengen in afwachting van betere tijden”.

Misleidende informatie, aldus Leaseverlies en de Consumentenbond inde dagvaarding. “Verlenging vindt plaats voor de duur van 36 maanden. Als er zich dan geen “betere tijden” hebben voorgedaan zal de lease-overeenkomst alsnog van rechtswege eindeigen (…). Een ander belangrijk misleidings-aspect op dit punt zit in het feit dat verlenging van de (...) overeenkomst helemaal niet voorkomt dat er later alsnog bijbetaald moet worden.” Bovendien kan de portefeuille erna 36 maanden slechter voor staan dan bij afloop van het contract,zodat de klant nog meer moet bijbetalen.

Aanvankelijk konden de klanten van Legio Lease profiteren van gunstige belastingregels, de rente die zij betaalden, was aftrekbaar. Legio Lease wist daar snel een einde aan zou komen, betogen de klagers. “Hoewel het risico op belastingwijzigingen reeds sinds in de 1996 bekend is en de voorgenomen wijzigingen in de jaren nadien steeds concreter worden ingevuld, wijst Legio Lease eerst eind 199 op de beperking van de renteaftrek, die per 1 januari 1998 is ingegaan.” Bovendien was klip en klaar dat in 1999 en 2000 de aftrekbaarheid van de consumptieve rente verder zou worden beperkt, vinden Leaseverlies en de Consumentenbond.

Legio Lease telt zo´n tweehonderdduizend ´leaseklanten´die aan het eind van hun contract op verlies staan. In totaal gaat het om ettelijke miljarden euro´s. Hoeveel mensen ingaan op een aanbod van Dexia om de financiele pijn te verzachten – waarbij zij zich verplichten af te zien van een rechtszaak – is nog onduidelijk. Begin mei verwacht de bank alle ´leaseklanten´een aanbod te hebben gedaan, zij krijgen daarna zes weken om te reageren.

In de procedure van Leaseverlies, die nog vele jaren kan duren, staan grote belangen op het spel. Als de rechter straks het oordeel ´onrechtmatig´uitspreekt over de handel en wandel van Legio Lease, kan voor elke klant individueel een schadevergoeding worden vastgesteld. Behalve als een klant uitdrukkelijk afstand doet van de rechtszaak, geldt het rechterlijke oordeel ook voor hen die niet zijn aangeslotenen bij de Stichting Leaseverlies.

Dexia Bank Nederland zal op de dagvaarding reageren met een ´Conclusie van Antwoord´. Die is nog in de maak. Vervolgens kunnen de Stichting Leaseverlies en de Consumentenbond, bij monde van advocaat Schonewille, daarop antwoorden met een Repliek. Tot slot krijgt Dexia de kans met een ´Dupliek´af te sluiten. Daarna doe de rechter uitspraak. In principe zal de procedure schriftelijk verlopen, tenzij de partijen of de rechter een zitting noodzakelijk vinden, bijvoorbeeld voor het horen van getuigen.

Bron: Elsevier