Zorgplicht van banken is beslist geen wassen neus 06-08-2003
Van een onzer redacteuren
AMSTERDAM, woensdag
Een cliënt die te veel risico neemt bij zijn of haar beleggingen, moet altijd door de bank tegen zichzelf in bescherming worden genomen. Transacties die volgens de bank eigenlijk een te groot risico met zich meebrengen, moeten daarom geweigerd worden. Dat is in grote lijnen de conclusie van de Hoge Raad in een arrest in een juridische procedure die een belegger tegen de Rabobank had aangespannen.

De belegger, die inmiddels is overleden, gaf aan de Rabo in 1987 opdracht voor optietransacties. Orders waarbij hij grote risico's liep. Hij hoopte op een spoedig herstel van de koersen op de beurzen, maar toen die na de krach uitbleven, ging hij volledig het schip in.

De bank, die gewezen had op zijn risicovolle handelen en zelfs waarschuwde dat hij al zijn geld kon verliezen met zijn optiecontracten, werd door de belegger als het ware gedwongen de opdrachten uit te voeren: de belegger erkende de risico's te beseffen, maar stelde dat het 'zijn' geld was en dat hij degene was die bepaalde wat ermee gebeurde. Niettemin werd de Rabo achteraf verweten aan het wegsmelten van het vermogen te hebben meegewerkt.

De rechtbank in Den Bosch stelde de belegger in het ongelijk. Maar de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege in ons land, is een andere mening toegedaan. Volgens haar zijn waarschuwingen 'niet toereikend' om iedere aansprakelijkheid van de bank voor schade van de cliënt af te wijzen. De bank, die wist dat de beursregels met de daarin gestelde vereiste marges werden overtreden, had uit hoofde van haar 'zorgplicht' de opdrachten van de eigengereide belegger gewoon moeten weigeren. Het gerechtshof in Amsterdam moet nu gaan bekijken wie er en in welke mate moet opdraaien voor de geleden schade.

Hein Blocks, directeur van de Nederlandse Vereniging van Banken, liet gisteren blijken tevreden te zijn met het arrest. „Per saldo is iedereen ermee gebaat", stelde hij. „Er wordt veel duidelijkheid mee geschapen." Volgens de regels moet er allang door de banken aan margeverplichting worden voldaan. Maar daar werd in speciale gevallen wel eens van afgeweken. Door het arrest is dat niet meer mogelijk: posities die niet aan de margeverplichting voldoen, mogen niet worden ingenomen, daar waar door de koersontwikkelingen niet langer aan die verplichting wordt voldaan, moeten de posities direct worden afgesloten. „Of de klant dat altijd leuk vindt, is de vraag. Maar door de duidelijkheid voorkom je wel een hoop discussie", aldus de NVB-directeur.

Jurist William Schonewille liet gisteren, weten benieuwd te zijn naar de uitspraak van het Amsterdamse gerechtshof. „Tot voor kort dienden de belegger en de bank schade die voorvloeit uit tekorten aan zekerheden, de zogenoemde margintekorten, te delen. Op grond van de huidige wetgeving hierover heeft het Hof in Amsterdam eerder geoordeeld dat van eigen schuld van de belegger geen sprake kan zijn. Dat komt door het beschermende karakter van de wettelijke bepaling. Moet de bank nu voor 100% van de schade opdraaien? Dat moeten we afwachten."

De zorgplicht van banken staat de laatste tijd in toenemende belangstelling. Tienduizenden burgers die met geleend geld in aandelen hebben belegd, de zogenoemde leaseproducten, hebben door de koersdalingen van hun waardepapieren op de beurzen forse verliezen geleden.

Zij hebben geklaagd te zijn misleid door banken, die hun zorgplicht zouden hebben verzaakt. In één van deze kwesties heeft de stichting Leaseverlies hierover de degens gekruist met Dexia Bank Nederland. Hierbij is Schonewille advocaat van de stichting Leaseverlies.

Bron: De Telegraaf