Bemiddelaar Oosting moet leaseopstand snel sussen 08-09-2003
Door Walter Devenijns

Oud-ombudsman Marten Oosting bemiddelt sinds vorige week tussen de boze aandelenleasebeleggers en de banken. Zal zijn operatie lukken?

Wat is het probleem?
In de jaren negentig kon iedereen met weinig of geen geld meedoen met de beurshausse. Met paginagrote advertenties werd reclame gemaakt voor de Winstverdriedubbelaar, Vermogensversneller of Sprintplan. Wie aandelen wilde kopen, leende geld. Met de dure lening werden aandelen gekocht in de hoop dat de koersstijging het aflossen van de lening en het verdienen van een winst mogelijk zou maken.

Wie waren de aanbieders?
De grootste was Dexia Bank Nederland die in 2000 de Legiolease-portefeuille kocht van verzekeraar Aegon. Daarnaast bewerkten de toenmalige Fortis-dochter VSB (nu Fortis Bank) de markt. Aegon zelf en verschillende grote tussenpersonen als Spaarbeleg verkochten eveneens aandelenleaseconstructies. Alleen al Legiolease verkocht het product onder zo'n 100 verschillende merknamen.

Waarom ging het mis?
Zoals de bestuursvoorzitter van Dexia, Dirk Bruneel, het in een interview zo mooi zei: "Een factor die uit de hand is gelopen, is de beurs". Door de sluipkrach die in 2000 begon, verdwenen de mooie rekensommetjes in de prullenbak. In plaats van de aandelen met winst te verkopen, leverde een transactie verlies op. Resultaat: veel aandelenleasers bleven achter met een schuld, soms wel 100.000 euro groot. Of, zoals een belegger het uitdrukte: "Ik moet eigenlijk het dak van mijn huis repareren, maar dat kan nu niet meer."
Een 71-jarige Schiedammer verspeelde middels een Fortisproduct 14.000 euro, geld dat eigenlijk opzij was gezet voor zijn kinderen. Uit pure schaamte durfde hij zijn kinderen eerst niet in te lichten over het drama. Volgens de beleggers werden ze misleid over de risico's bij het beleggen met geleend geld.

Om hoeveel geld (mensen) gaat het?
De reclamecampagne was fel, de hebzucht groot. Volgens een schatting gingen er ruim 700.000 contracten op de toonbank voor een totale waarde van 6,5 miljard euro. Alleen al marktleider Dexia incasseerde ruim 4 miljard euro die betaald werd door zo'n 350.000 mensen. De Nederlandsche Bank (DNB) constateerde dat 6 procent van de Nederlandse gezinnen 1 of meer contracten bezat. De gemiddelde schuld kwam op 10.000 euro uit.

Waarom schakelt de overheid zich in?
Omdat de zaak uit de hand is gelopen. In Nederland is een beleggersopstand uitgebroken, misschien wel de grootste in de Nederlandse geschiedenis. Boze aandelenleasers zich hebben verenigd in machtige en vooral luidruchtige partijen. De grootste is stichting Leaseverlies met ruim 80.000 leden. Daarnaast roert de media zich flink, is de onrust overgeslagen naar het parlement en maken advocaten en rechters overuren.
Minister Zalm heeft na een oproep van het Tweede-Kamerlid Frans Heemskerk (PvdA) besloten een 'commissie van wijzen' onder leiding van oud-ombudsman en vuurwerkramp-onderzoeker Marten Oosting op te richten.
Diverse partijen maken inmiddels de rechtbank onveilig. De stichting daagde Dexia voor de rechter wegens misleiding, Dexia sleepte op haar beurt voormalig Legiolease-eigenaar Aegon voor de rechter, terwijl zo'n 150 Dexiaklanten een incassoprocedure voor de kiezen krijgen.

Hoe kijkt commissievoorzitter Oosting er tegenaan?
Volgens Oosting is het een 'maatschappelijk probleem. De omvang is imponerend'. "Vooral mensen met een kleine beurs zijn getroffen", aldus Oosting. Hij wil bemiddelen en hoopt dat de strijdende partijen water bij de wijn doen. Oosting kijkt allereerst of de banken en beleggers ├╝berhaupt bereid zijn deel te nemen aan een bemiddelingspoging. Midden november wordt duidelijk of er ruimte is voor een goed gesprek. Mochten de deelnemers geen zin hebben dan kapt Oosting de bemiddelingspoging onmiddellijk af.

Maakt Oosting een kans?
Misschien, hangt af of de partijen mee willen werken. Hangt zeker ook af of de beurswaakhond AFM en de klachtencommissie DSI bij hun onderzoek wantoestanden ontdekken. De partijen reageren afhoudend. Dexia houdt zijn been stijf. Ze hebben hun klanten immers al een soepele afbetalingsregeling aangeboden. Ook de stichting zet haar juridische strijd tegen Dexia nog door. Minister Zalm waarschuwde bij de benoeming van de commissie voor al te veel hoop op een succesvolle bemiddelingspoging. "We beloven geen gouden bergen."

Bron: Algemeen Dagblad