Leasedrama bewijst nut nieuwe wet massaschade 03-08-2004
Yke Lennartz

Na het stranden van de bemidelingspoging van de commissie Oosting in de Legio-Lease-zaak is er een lichtpuntje voor de gedupeerde beleggers: de nieuwe Wet Collectieve Afwikkeling Massaschade (WCAM), die binnenkort in werking treedt.
De WCAM voorziet in het met rechterlijke toestemming voor alle gedupeerden verbindend verklaren van een vaststellingsovereenkomst. De mogelijkheid tot verbindend verklaren zal de schikkingsbereidheid bij alle betrokkenen verhogen. Toepassing van de WCAM kan voordelig zijn voor zowel Dexia als de gedupeerden.
Dexia kan vervolgens de vele gerechtelijke procedures beëindigen en verkrijgt financiële zekerheid over de verplichtingen tegenover gedupeerden. De gedupeerden verkrijgen op hun beurt binnen korte tijd een reëel schadebedrag, zonder de noodzaak van jarenlange en meestal kostbare procedures waarin de uitkomst nooit van tevoren vastligt.

Het Nederlandse rechtssysteem is niet toegerust om massaschades op bevredigende wijze af te wikkelen. Rechtbanken, een geschillencommissie en een toezichtsorgaan hebben over deze kwestie geoordeeld en hun beslissingen wijken sterk van elkaar af en zijn in enkele gevallen zelfs met elkaar strijdig.

Zo oordeelde de rechtbank Amsterdam in een collectieve procedure van de Stichting Leaseverlies en de Consumentenbond tegen Dexia dat de Winstverdriedubbelaar niet misleidend is. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) legde Dexia afgelopen week juist wegens misleidende reclames boetes op. Het Dutch Securities Institute oordeelde dat bij de verkoop van aandelenlease-producten de zorgplicht tegenover beleggers onvoldoende was nageleefd.

De rechtbank Arnhem oordeelde verder dat de Winstverdriedubbelaar onder de Wet op het Consumentenkrediet
(Wck) valt, terwijl Dexia eerder meldde dat de rechtbank Rotterdam de Wck niet van toepassing achtte. De vraag of de Wck van toepassing is op aandelenlease zal verstrekkende consequenties hebben. Als de voorwaarden voor de Winstverdriedubbelaar strijdig zouden zijn met deze wet, is de Winstverdriedubbelaar nietig. Dan is er ook nog de vraag of aandelenlease kwalificeert als huurkoop. De rechtbank Arnhem vindt van niet, terwijl de rechtbank Alkmaar wel tot huurkoop concludeerde.

De regeling in de WCAM betreft eigenlijk een collectieve schikking bij massaschades. De voor de schade 'verantwoordelijke' vennootschap sluit een overeenkomst met een stichting of vereniging. Partijen dienen daarna een verzoekschrift tot verbindend verklaren in bij het gerechtshof te Amsterdam. Hierna vindt een mondelinge behandeling plaats. De rechter beoordeelt of de stichting voldoende representatief is. De WCAM bepaalt dat de vergoeding redelijk moet zijn, mede gelet op de omvang van de schade, de eenvoud en snelheid waarmee de vergoedingen verkregen kunnen worden en de mogelijke oorzaken van de schade. In veel gevallen zal echter niet op voorhand de hoogte van de vergoeding per gedupeerde vaststaan. De schikking zal dan een methode bevatten ter vaststelling van de vergoeding in individuele gevallen. De WCAM voorziet in een zogeheten 'opt-out' mogelijkheid in individuele gevallen gedupeerden kunnen ervoor kiezen niet aan de schikking gebonden te zijn.

De beoogde inwerkingtreding van de WCAM op 1 september zal waarschijnlijk niet worden gehaald, maar de onverkwikkelijke Legio-Lease-zaak onderstreept de behoefte aan snelle invoering.

Yke Lennartz is advocaat bij Norton Rose in Amsterdam. Zie ook www.fd.nl/legio

Bron: Het Financieele Dagblad